Η ιστορία του Κηφισού είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της ίδιας της Αθήνας. Ο μεγαλύτερος ποταμός της Αττικής, με μήκος 27 χιλιόμετρα, ξεκινά από την Πεντέλη και διασχίζει το λεκανοπέδιο μέχρι τον Φαληρικό όρμο, στον Σαρωνικό.
Από ιερός ποταμός της αρχαιότητας έως σύγχρονος αστικός άξονας, ο Κηφισός αντικατοπτρίζει την εξέλιξη της πόλης μέσα στους αιώνες.
Η ιστορία του Κηφισού στην αρχαιότητα
Στην αρχαία Αθήνα, ο Κηφισός δεν ήταν απλώς ποτάμι. Ήταν θεότητα. Προσωποποιούσε τη δύναμη του νερού και λατρευόταν ως προστάτης της περιοχής.
Απεικονίζεται στο δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα ως εύρωστος νέος άνδρας, ξαπλωμένος σε βραχώδες έδαφος, με συστροφή του κορμού που συμβολίζει τη ροή του ποταμού.
Στη γέφυρα του Κηφισού, κοντά στη σημερινή Ιερά Οδό και την περιοχή του Ελαιώνα, λάμβαναν χώρα οι «γεφυρισμοί». Οι Αθηναίοι αντάλλασσαν σκωπτικά πειράγματα με τους μύστες που επέστρεφαν από τα Ελευσίνια Μυστήρια.
Ο ποταμός ήταν πηγή ζωής. Εξασφάλιζε την άρδευση της αττικής γης και ιδιαίτερα της περιοχής του Ελαιώνα, που για αιώνες αποτέλεσε γεωργικό κέντρο της Αθήνας.
Ρωμαϊκά χρόνια και το υδραγωγείο
Κατά την εποχή του Αδριανού, ο Κηφισός αξιοποιήθηκε για την ύδρευση της πόλης. Το Αδριάνειο Υδραγωγείο ξεκινούσε από την περιοχή της σημερινής Νέας Πεντέλης και κατέληγε στη δεξαμενή στο Κολωνάκι.
Ήταν το πρώτο οργανωμένο υδρευτικό σύστημα της Αθήνας, αποδεικνύοντας τη στρατηγική σημασία του ποταμού.
Από τον Ελαιώνα στη βιομηχανική ζώνη
Στον 20ό αιώνα, η εικόνα του Κηφισού άλλαξε ριζικά. Η μεταπολεμική ανάπτυξη οδήγησε στη δημιουργία βιομηχανικής ζώνης κατά μήκος της κοίτης του.
Εργοστάσια και βιοτεχνίες εγκαταστάθηκαν εκατέρωθεν του ποταμού, χωρίς επαρκή σχεδιασμό. Η ρύπανση και η άναρχη δόμηση επιβάρυναν σοβαρά το οικοσύστημα.
Με την επέκταση του λεκανοπεδίου, μεγάλα τμήματα του ποταμού μπαζώθηκαν και η φυσική κοίτη περιορίστηκε δραστικά.
Η Λεωφόρος Κηφισού και ο εγκιβωτισμός
Την περίοδο 1994–2004, στο πλαίσιο μεγάλων έργων υποδομής, προχώρησε ο εγκιβωτισμός περίπου 13 χιλιομέτρων του ποταμού. Κατασκευάστηκε αγωγός από οπλισμένο σκυρόδεμα και πάνω από αυτόν αναπτύχθηκε η Λεωφόρος Κηφισού, τμήμα της Εθνικής Οδού Αθηνών – Λαμίας.
Το έργο περιόρισε τις πλημμύρες, αλλά εξαφάνισε μεγάλο μέρος της φυσικής κοίτης και των πρανών του ποταμού.
Ο Κηφισός σήμερα
Παρά τη ρύπανση και την αλλοίωση, ο Κηφισός διατηρεί οικολογική αξία. Στη λεκάνη του έχουν εντοπιστεί είδη ψαριών, ακόμη και ενδημικά της Ελλάδας, όπως το αττικόψαρο.
Τμήματα της άνω λεκάνης του παραμένουν σχετικά αναλλοίωτα, θυμίζοντας το φυσικό τοπίο της παλιάς Αττικής.
Ο Κηφισός δεν είναι απλώς ένας δρόμος κάτω από άσφαλτο. Είναι κομμάτι της ιστορικής μνήμης της Αθήνας.
Ένα ποτάμι που αφηγείται την ιστορία της πόλης
Η ιστορία του Κηφισού είναι η ιστορία της σχέσης της Αθήνας με τη φύση. Από τη λατρεία και τη γονιμότητα, στην αστικοποίηση και το μπετόν.
Το ερώτημα που παραμένει είναι αν η πόλη μπορεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με τον ποταμό που τη διέσχισε για χιλιάδες χρόνια.
Δειτε ειδήσεις στη Αττική στο FX-news.gr
